Désanm 2016
Adan bannzil Lakarayib la, Donmnik ant Gwadloup ek Matinik.
I piti pasé Matinik ek popilasion’y sé yenki 72.000 moun ; ni 3.000 Karib.
Adan sa nou ka kriyé les Petites Antilles, Donmnik té dènyè zil ki sòti adan lanmè-a aprè an déblozay volkan, kidonk, péyi-a ni anpil mòn, anpil lariviè ek anpil granbwa.
Kapital Donmnik, yo ka kriyé’y Rozo.
Lè sé kolonialis anglé ek fransé a rivé Lakarayib, yo mété yo sanblé pou yo kité Sen Vensan ek lé Grinadin ek Donmnik ba sé Karib-la, ki té ka goumen kont yo.
Mé sé kolon fransé a atè Matinik pa té dakò. Yo té ka alé Donmnik chaché bwa. Yo mété lanmen asou péyi-tala lanné 1690. Yo té ni zesklav mé sé pa kann, sé kafé yo té ka planté. Aprézan, sé bannann yo ka fè Donmnik.
Apré gaoulé-a ki fet pa koté Matinik lanné 1717, yonndé piti plantè Matinik alé viv lisid Donminik.
Dabou dabò, sé sé Fransé-a ki kolonizé Donmnik épi apré sé Anglé-a, lanné 1759.
Apré 1833, lè sé Anglé-a sispann zafè esklavaj-la, anlo nèg mawon kité Matinik ek Gwadeloup pou yo alé Donmnik.
Lanné 1902 tou, apré déblozay la montann Pélé, ni moun Sen Piè ki rivé Donmnik.
Lanné 1967, Donmnik vini otonom ; i ka apiyé asou prop pwa’y dépi lanné 1978, lè i pran lendépandans-li.
Jòdijou, Donmnik sé an répiblik ; Prèmié Minis li sé Roosevelt Skerrit ek Prézidan-an sé Charles Savarin.
Donmnik ni an bidim sous dlo cho yo ka kriyé Boiling Lake ki andidan an kratè an volkan. Parapot a lajè’y, i sé dèziem boiling lake asou latè. Sé li ki pé ba lénerji jéotermik-la. EDF té signé an kontra épi gouvèlman Donmnik la pou yo mété doubout ansanm ansanm zafè lénerji-tala, mé EDF bat ariè lanné 2013.
Lanné 2014, gouvelman Nouvel Zélann an, koté prèmié boiling lake la yé, désidé rédé Donmnik. Lanné-tala yo siyé an kontra pou yo mété doubout ansanm ansanm an lizin jéotermik. Gouvelman Donmnik la ka mété 15 milion dola ek gouvelman britanik 10 milion dola. Lizin-la ké paré pou lanné 2019. I ké pwodui 7 MW.
Sé prèmié pwoblem gouvelman Donmnik la réglé. Dézièm bidim pwoblem-la, i réglé tou, sé pwoblem sé moun-lan ki ped kay-yo apré pasaj Erika lanné 2015. 39 fanmi ped kay-yo pa koté Dubique ek 283 dot fanmi pa koté Petite Savanne.
Prèmié Minis la ka di kon sa, larel-li sé Build Back Better, kivèdi bati an manniè solid pou an bililik kon sa pa rivé ankò.
Pou moun Petite Savanne lan, gouvelman-an ja genyen tè pou i pé mété doubout an vilaj nef ki ké obidjoul épi tout sa moun ké bouzwen. Pou moun Dubique, gouvelman Bénézwel vréyé 50 kay. Tout sé fanmi-a ja ni kay-yo.
Kantapou chimen lakot wes la ki près disparet apré Erika, Lachin fini siyé an kontra pou i viré mété y doubout.
Recent Comments