BAHAMAS

Maws 2018

Bahamas, sé an krey lilet ki o nò Tjiba ek o sid-es Laflorid. Sé 700 lilet, mé sé yenki anlè 30 anpami yo moun ka rété.

Bahamas pa ni pies lariviè mé ni yonndé lak.

Kapital Bahamas sé Nassau, ki anlè an lilet yo ka kriyé New Providence.

An tan lontan, moun ki té ka rété Bahamas sé té pep Tainos la, an pep amérendjen. Lanné 1500 té ni apochan 40.000 Tainos atè Bahamas.

Sé prèmié koté Kristof Kolon épi sé konpè’y la débatjé anlè kontinan méritjen an ek i pran bannzil Bahamas la ba Lespay, mé sé Pangnol-la pa rété Bahamas ; yo anni chayé sé Tainos-la pou yo travay atè Tjiba oben Ispaniola. An final di kont, pa rété pies Tainos atè Bahamas.

Listwè Bahamas, sé an listwè ki pòtalan palakoz plas-li adan bannzil Lakarayib la. I anmitan lanmè ant Tjiba ek Laflorid. Bato ki té bouzwen alé adan lanmè Lakarayib la té blijé pasé bò Bahamas, kifè anlo pirat vini viv atè Bahamas.

Lanné 1648, Anglé vini Bahamas épi zesklav-yo, mé yo pa rété padavwè ladjè pété atè Langlitè menm ant moun ki té pou liwa ek sa ki té kont li ; goumen-tala rivé jik Bahamas. Sel moun ki rété, sé sé pirat-la.

Lanné 1670, atè lilet Eleuthera té ni yenki 20 fanmi ki té ka travay tè, ek atè lilet New Providence, 500 moun ki té ka fè lapech, konmes oben ki té pirat ki vini rété bò pò Nassau a. Sé pirat-la vini met péyi-a. Gouvènè-a chapé.

Lanné 1718, liwa Langlitè vréyé atè Bahamas an gouvènè ki té an ansien kowsè. Liwa Langlitè té dakò pou amistié apochan mil pirat. Sa ki pa té dakò, yo pati.

Mé anlo moun adopté mes sé pirat-la padavwè yo pa enmen manniè gouvènè-a fè yo travay pou pwopté péyi-a. Afos afos gouvènè-a pran séraj sé pirat-la ; i pann yonndé adan yo, lèrestan-an chapé.

Adan le traité de Paris, lanné 1783, apré ladjè lendépandans Lezetazini, Lespay ba Langlitè Bahamas ek Langlitè ba Lespay Laflorid. Sé Méritjen-an ki té goumen kantékant épi sé Anglé-a kont lendépandans Lézétazini, yo chapé pa koté Bahamas épi zesklav-yo.

Sé plantè Bahamas la genyen apochan mil zesklav afritjen pou yo travay adan sé pies kann lan.

Lanné 1807, apré Langlitè opozé fè konmes zesklav, lamarin anglé a mennen Bahamas 7.000 neg pou yo té pé viv lib, neg yo té pran adan bato méritjen ki té soti Lafrik. Epi anlo zesklav ki chapé Laflorid vini viv Bahamas tou.

Jòdijou, 92 % moun Bahamas nwè ; swa zanset-yo sòti Lafrik, swa yo vini épi met yo ki kité Lézétazini, swa yo tiré pié-yo Laflorid koté té ni toujou lestravay. Epi anpami yo zanset-yo té pirat.

Lanné 1964, Bahamas vini otonom ek lé 10 jwiyé 1973 i pran lendépandans-li.

Sé lajan paradis fiscal la épi tourism-la ki ka finansé rékolonmi Bahamas la mé épi zafè chanjman klima a, sé zilé-tala ké disparet davwè anlo anpami yo pa ni mòn. Mòn-la ki pli wo a ni selman 63 met anwo nivo lanmè a. Avan lanné 2050, dapré sa yo ka di, 10 % tè Bahamas ki bodlanmè ké disparet. Mi bililik ba tourism Bahamas la !