Avril 2017

Babad tou piti ; lajè’y sé pa menm lanmwatié ta Matinik. Wotè popilasion’y, sé 284.000 moun.

Kapital Babad, sé Bridgetown.

Sé Anglé-a rivé Babad lanné 1625. Zil-tala toujou rété anba djouk Langlitè jik jou i kasé kod, lanné 1966. Sé pou sa yo ka kriyé’y Little England.

Sa ki ka pasé atjelman pa koté Babad ? Péyi-a an banbanm.

Mwa maws-la, pep-la lévé mouch wouj pas i pa té kontan pies palakoz kriz-la ki ni adan an péyi ki té obidjoul avan sa.

Pwoblem-la sé rékolonmi péyi-a ki krabik.

Babad jòdijou dwé apochan twa milia léro, kifè i menm wotè Lagrès oben Likrenn kantapou det-la. Dapré gouvelman-an, défisit bidjé-a lanné 2018 ké 4,4 %. I ka rété yenki 320 milion léro pou genyen sa péyi-a bouswen oben pou péyé sé djoubakè-a, kivèdi an wotè lajan pou dis simenn selman.

Epi ni 11 % moun ki pa ni travay.

Alò, sa ki pasé ? Ni yonndé lanné, Babad té ni an rékolonmi ki té ofilaplon.

Wi, mé té ni an bidim kriz lanné 2008 ki mété péyi-a tjou-pou-tet padavwè sé touris-la pa té pé débatjé nan péyi-a kon avan, sa ki grav padavwè 85 % lajan péyi-a ka risivré, sé tourism-la épi sé lézot sèvis-la ki ka ba. Apré 2008, sé touris-la chaché an koté mwen chè.

Alò, sa Babad pé fè ?

Dapré ansien prèmié minis la, Owen Arthur, fok mandé Fonds Monétaire International la (FMI) poté an pal ba Babad pou i pé prété lajan. Gouvelman-an pa dakò épi larel austérité FMI a. Owen Arthur ka di kon sa, fok gouvelman-an vann sosiété kontel lénerji, téléfòn, dlo, télévizion, radio, kisasayésa. Gouvelman-an pa dakò pas anlo djoubakè té ké ped travay-yo.

Dapré Owen Arthur, fok fini épi zafè liniversité ek swen ba tout moun pou ayen. Gouvelman-an pa dakò ek pep-la pa dakò pou i péyé plis lenpo.

Alò, sa gouvèlman-an pé fè ?

Dabò pou yonn, dapré ansien prèmié minis-la, gouvelman-an pé wosé TVA-a sé lotel-la ka péyé a. Wotè TVA-a atè Babad, sé 17,5 %, mé pou sé lotel-la, sé 7,5 % selman.

Epi gouvelman-an pé ba lagrikilti an pal pou péyi-a pa blijé genyen manjé lot bò dlo. Jòdijou péyi-a ka péyé 200 milion léro chak lanné pou bwè ek manjé pep-la.

Epi i pé ba sé ti lendistri-a an pal pou yo té ké pé ba plis djoubakè travay.

Epi yo ja désidé yo ké vréyé douvan zafè ispò-a pou fè moun vini Babad. Ispò-a ki pòtalan Babad, sé kriket-la. Péyi-tala ni anlo mapipi kriket ki pé mété doubout fòmasion oben match ba moun lot bò.

Epi péyi-a sé pé vréyé douvan lénerji soley pou kantité pétrol yo bouzwen bésé.

Anfinaldikont, sa ki rivé Babad, sé sa ki pé rivé tout péyi ki ka mété tout zé-yo adan an sel pannié.